AS568 — wymiary o-ringów
AS568 to amerykańska norma SAE dla wymiarów o-ringów w calach. Wymiary są uporządkowane w pięć serii według przekroju — od cienkiej (CS 1,78 mm) po grubą (CS 6,99 mm). Każdy wymiar ma numer dash (np. AS568-214). Wymiarowo w popularnych rozmiarach odpowiada jej wycofana brytyjska norma BS1806.
Jak czytać numer dash AS568
AS568 to amerykańska norma SAE, która wyrosła z wymagań lotniczych i wojskowych, a wymiary podaje w calach. Oznaczenie AS568-214 nie jest przypadkowe — to numer pozycji w tablicy normy, który dokładnie określa jedną parę wartości: średnicę wewnętrzną i przekrój. Sam numer dash jednoznacznie identyfikuje więc wymiar o-ringu.
- Pierwsza cyfra określa serię, czyli przekrój (CS). Seria 0xx ma przekrój 1,78 mm, 1xx 2,62 mm, 2xx 3,53 mm, 3xx 5,33 mm, a 4xx 6,99 mm.
- Pozostałe dwie cyfry określają kolejność w obrębie serii. Im wyższy numer, tym większa średnica wewnętrzna — przekrój pozostaje ten sam.
- Wyjątkiem są trzy najmniejsze wymiary 001, 002 i 003. Norma daje im węższy przekrój (0,040, 0,050 i 0,060 cala), a dopiero od 004 seria ustala się na 1,78 mm.
Przykład: AS568-214 należy do serii medium, ma przekrój 3,53 mm, średnicę wewnętrzną 24,99 mm, a więc średnicę zewnętrzną 32,05 mm.
Seria thin (001–050, CS 1,78 mm)
50 wymiarów
Otwórz tabelę
Seria medium-thin (102–178, CS 2,62 mm)
77 wymiarów
Otwórz tabelę
Seria medium (201–284, CS 3,53 mm)
84 wymiary
Otwórz tabelę
Seria medium-thick (309–395, CS 5,33 mm)
87 wymiarów
Otwórz tabelę
Seria thick (425–475, CS 6,99 mm)
51 wymiarów
Otwórz tabelę
Pięć serii według przekroju — którą wybrać
Norma publikuje 349 wymiarów podzielonych na pięć serii. Seria określa grubość profilu, a zakres średnic wewnętrznych jest w jej obrębie szeroki. Jeśli znasz tylko przekrój starego o-ringu, seria to pierwszy krok — w jej tabeli znajdziesz następnie średnicę wewnętrzną.
- Seria thin (001–050, CS 1,78 mm)
- 001–050, przekrój 1,78 mm, średnice wewnętrzne od 0,74 do 133,07 mm (50 wymiarów). Najcieńszy profil — małe uszczelnienia statyczne, przyrządy, pneumatyka i płytkie rowki.
- Seria medium-thin (102–178, CS 2,62 mm)
- 102–178, przekrój 2,62 mm, średnice wewnętrzne od 1,24 do 247,32 mm (77 wymiarów). Uniwersalny profil do połączeń statycznych o małych i średnich średnicach.
- Seria medium (201–284, CS 3,53 mm)
- 201–284, przekrój 3,53 mm, średnice wewnętrzne od 4,34 do 456,06 mm (84 wymiary). Typowy profil elementów hydraulicznych i pneumatycznych, kołnierzy i cylindrów.
- Seria medium-thick (309–395, CS 5,33 mm)
- 309–395, przekrój 5,33 mm, średnice wewnętrzne od 10,46 do 658,88 mm (87 wymiarów). Grubszy profil do większych średnic i wyższych ciśnień, gdzie potrzebny jest większy zapas odkształcenia.
- Seria thick (425–475, CS 6,99 mm)
- 425–475, przekrój 6,99 mm, średnice wewnętrzne od 113,66 do 658,88 mm (51 wymiarów). Najgrubszy profil, przeznaczony do dużych średnic — już najmniejszy wymiar serii ma średnicę wewnętrzną ponad 113 mm.
AS568 a wymiary metryczne
Wartości źródłowe normy są w calach. Wymiary milimetrowe w tabelach powstają z przeliczenia (cale × 25,4) i są zaokrąglane do dwóch miejsc po przecinku, dlatego wymiary AS568 prawie nigdy nie wypadają na okrągłą liczbę metryczną. Systemu calowego i metrycznego nie da się zamieniać — ISO 3601 i DIN 3771 mają własny szereg przekrojów (od 1,80 do 7,00 mm).
AS568-214 ma 24,99 × 3,53 mm, a najbliższy wymiar metryczny ISO 3601 C0250 ma 25,00 × 3,55 mm. Różnica jest setnych milimetra i przy większości połączeń statycznych nie ma znaczenia, ale porównywać trzeba zawsze średnicę wewnętrzną i przekrój, a nie jeden wymiar.
AS568 odpowiada wymiarowo wycofanej brytyjskiej normie BS1806 — popularne rozmiary są takie same, ale BS1806 ma własne klasy tolerancji i nie obejmuje wszystkich 349 rozmiarów AS568. Metryczne szeregi ISO 3601 i JIS B 2401 mają własne tabele, do których odnośniki znajdują się niżej; przelicznik wymiarów znajdzie do numeru dash najbliższy odpowiednik metryczny i odwrotnie.
Jak wybrać z tabel konkretny o-ring
Jeśli znasz numer dash, otwórz serię według pierwszej cyfry i znajdź wiersz. Jeśli masz zmierzone milimetry, szybszy będzie przelicznik, który wyszuka numer dash na podstawie średnicy wewnętrznej i przekroju. Jeśli masz w ręku tylko stary o-ring, warto zmierzyć go według instrukcji — zużyty o-ring bywa rozciągnięty, a zmierzona średnica wskazuje wtedy inny rozmiar niż ten, który pierwotnie był w maszynie.
Każdy wiersz tabeli podaje średnicę wewnętrzną, przekrój i średnicę zewnętrzną w milimetrach oraz odnośnik do katalogu. Jeśli wymiar jest w ofercie, odnośnik prowadzi na stronę wymiaru z wariantami materiałowymi; w przeciwnym razie do najbliższego dostępnego o-ringu, przy którym podane są jego rzeczywiste wymiary, albo do wyszukiwania w katalogu.
Wymiar to tylko połowa zadania
AS568 opisuje geometrię, a nie materiał. O tym, czy uszczelnienie wytrzyma, decyduje mieszanka i jej twardość wraz z warunkami pracy — temperaturą, medium i ciśnieniem. Ten sam wymiar AS568 występuje więc w katalogu w kilku materiałach: NBR, HNBR, EPDM, FKM, VMQ i FFKM. Odnośnik z tabeli prowadzi dlatego przede wszystkim na stronę wymiaru, gdzie warianty materiałowe stoją obok siebie.
Przy wyborze mieszanki pomoże tabela odporności chemicznej, a przy projektowaniu nowego rowka kalkulator, który liczy wymiary rowka według ISO 3601-2.