Akcesoria do O-ringów

Przy wymianie O-ringu błąd pojawia się najczęściej w czterech miejscach: przy pomiarze starego pierścienia, przy czyszczeniu rowka i powierzchni współpracującej, przy smarowaniu pierścienia przed montażem oraz przy samym zakładaniu, gdzie łatwo przeciąć gumę. Pomiar omawiamy w poradniku poniżej; akcesoria na tej stronie pokrywają smarowanie i zakładanie — plus uniwersalne pudełko na naprawy, których nie da się zaplanować. Dobór materiału i rozmiaru to zadanie katalogu i narzędzi technicznych; ta strona jest o tym, jak pierścień zmierzysz i czym go założysz.

Do zamówienia zamiennika potrzebujesz dwóch wymiarów — średnicy wewnętrznej (ID) i przekroju (CS). Suwmiarka cyfrowa zmierzy je z dokładnością około ±0,02 mm, analogowa około ±0,05 mm; linijka z lupą sięga ±0,3 mm, co przy przekrojach 1,78 mm lub 2,62 mm może już skończyć się zamówieniem złego rozmiaru. Połóż pierścień na twardym, płaskim podłożu, szczęki dosuń delikatnie (gumę łatwo zgnieść) i powtórz pomiar po obróceniu o 90° — różnica większa niż 0,1 mm oznacza odkształcony pierścień.

Zmierzony przekrój przypisz do najbliższej wartości, którą któraś z norm faktycznie podaje w tabelach: AS568 używa 1,78 / 2,62 / 3,53 / 5,33 / 6,99 mm, metryczne szeregi A–E normy ISO 3601-1 wartości 1,80 / 2,65 / 3,55 / 5,30 / 7,00 mm, a JIS B 2401 własny szereg od 1,5 do 8,4 mm. Jeśli pomiar nie jest bliski żadnej z nich, to nie błąd pomiaru — przekroje spoza norm też są standardowo produkowane; taki wymiar wpisz bezpośrednio do wyszukiwarki. Średnicę zewnętrzną wyliczysz jako ID + 2 × CS. Dla uszkodzonych lub rozciągniętych pierścieni, których nie da się zmierzyć bezpośrednio, mamy przewodnik z pięcioma metodami pomiaru, łącznie z odciskiem w wosku.

Resztki starej uszczelki, zaschnięty olej i zanieczyszczenia w rowku to częsta przyczyna tego, że nieszczelność wraca po wymianie. Odtłuszczacz usuwa tłuszcz z rowka i powierzchni współpracującej tuż przed montażem. Do skrobania używaj plastiku lub drewna — metalowe narzędzie zostawi w rowku rysę, wzdłuż której medium ucieknie niezależnie od tego, jaki nowy pierścień włożysz.

Cienka warstwa smaru montażowego chroni pierścień przy przesuwaniu przez krawędzie, gwinty i rowki pierścieni osadczych oraz zmniejsza ryzyko skręcenia lub naderwania gumy. Przy uszczelnieniu dynamicznym dodatkowo obniża tarcie przy pierwszym rozruchu. Nakładaj tylko cienki film — nadmiar zostaje uwięziony w rowku i niepotrzebnie zwiększa jego wypełnienie, a zalecany zakres wypełnienia rowka to 60 – 85 %.

Smar silikonowy nie jest jednak uniwersalny. W naszej tabeli odporności chemicznej przy pierścieniach silikonowych (VMQ) ma ocenę „nieodpowiedni” — elastomer silikonowy mocno pęcznieje w medium silikonowym, to niezgodność w obrębie tej samej rodziny materiałów. Przy FKM ocena jest graniczna (część smarów silikonowych powoduje zmianę objętości), przy NBR, HNBR, EPDM, CR i poliuretanie nadaje się do użycia. Przed smarowaniem sprawdź więc materiał pierścienia.

Najwięcej pierścieni niszczy się przy wyjmowaniu starego i zakładaniu nowego. Wkrętak ma ostrą krawędź — porysuje rowek i wałek, a nowy pierścień często natnie. Haczyki i trzpienie montażowe mają zaokrąglone końce, którymi podważysz pierścień bez dotykania powierzchni uszczelniającej. Ostre krawędzie, gwinty i rowki pierścieni osadczych na drodze montażu zakryj cienką folią lub tuleją montażową. Ściągacz do łożysk należy do tej samej naprawy wtedy, gdy do uszczelnienia dostaniesz się dopiero po zdjęciu łożyska, koła pasowego lub piasty.

Uniwersalne pudełko z popularnymi rozmiarami ma sens jako rezerwa warsztatowa na naprawy, których nie da się zaplanować. Nie zastąpi jednak konkretnej pary rozmiar–materiał, której wymaga maszyna — pudełko pokrywa rozmiary, a nie odporność na medium w układzie. Jeśli wiesz, które rozmiary wymieniasz regularnie, zwykle taniej i pewniej wychodzi złożenie własnego zestawu z katalogu.